Yayoi Kusama: Een Leven Lang verdwijnen in Eigen Werk

Vandaag opent in het Stedelijk Museum in Amsterdam een groot overzicht van Yayoi Kusama. De tentoonstelling was al lange tijd in voorbereiding, maar kreeg onverwacht een andere betekenis toen de Japanse kunstenaar op 14 augustus op 97-jarige leeftijd overleed. Wat een terugblik op ruim zeventig jaar kunstenaarschap moest worden, is nu ook een postuum eerbetoon.

Meer dan driehonderd werken laten zien hoe breed Kusama werkte. Er zijn vroege tekeningen en schilderijen, haar beroemde ‘Infinity Nets’, sculpturen, collages, mode, documentatie van performances en happenings, pompoenen en installaties waarin spiegels en patronen de ruimte eindeloos lijken te vermenigvuldigen. Een van de hoogtepunten is een nieuwe versie van haar ‘Infinity Mirrored Room’, waarin gele, met stippen bedekte vormen zich via spiegels tot ver buiten de daadwerkelijke museumzaal lijken voort te zetten.

Obsessie

Kusama werd in 1929 geboren in Matsumoto, Japan, en vertrok eind jaren vijftig naar New York. Daar werd ze onderdeel van de avant garde en maakte ze schilderijen, zachte sculpturen, performances en politieke happenings. In 1973 keerde ze terug naar Japan; vanaf 1977 woonde ze vrijwillig in een psychiatrisch ziekenhuis in Tokio, terwijl ze vrijwel dagelijks bleef werken in haar atelier vlakbij.

De herhaling in haar werk was niet alleen een stijlmiddel. Kusama vertelde gedurende haar leven over hallucinaties en obsessieve gedachten die al in haar jeugd begonnen. Door stippen, netten en patronen eindeloos te herhalen probeerde ze zichzelf als het ware in het beeld te laten verdwijnen, een proces dat ze ‘self obliteration’ noemde. Juist daarin onderscheidde ze zich: haar persoonlijke belevingswereld werd een radicaal consequente beeldtaal, lang voordat immersieve kunst een wereldwijd museumfenomeen werd.

Door stippen, netten en patronen eindeloos te herhalen probeerde ze zichzelf als het ware in het beeld te laten verdwijnen, een proces dat ze ‘self obliteration’ noemde.

Saskia van Gulick bezocht gisteren de opening van de tentoonstelling in het Stedelijk Museum namens Avant Garde. In onze aankomende uitgave kijken we verder naar Kusama zelf: naar haar manier van werken, haar obsessies en de innerlijke noodzaak die haar kunstenaarschap meer dan zeventig jaar voortdreef

FOTOGRAFIE: Yayoi Kusama, ‘Every Day I Pray for Love’, 2023 | Yayoi Kusama, ‘Every Day I Pray for Love’, 2022 | Yayoi Kusama, ‘Pumpkin’, 1991 | Yayoi Kusama, ‘Untitled’, 1939 | Yayoi Kusama, ‘Flowers That Speak All about My Heart Given to the Sky’, 2018
shop