Lieve Mona. De Politica die Premier Moest Worden
Mona Keijzer is demissionair minister voor Wonen en Ruimtelijke Ordening namens de BoerBurgerBeweging. Ze staat bekend als een politica die niet wegloopt voor haar principes. Hoe staat ze als vrouw in de politiek? En wat vindt ze van populisme? ‘Volgens mij is luisteren naar het volk de kern van democratie.’
Avant Garde (AG): Niet de Palingsound? Mona Keijzer (MK): ‘O zeker, dat hoort erbij hè. Maar wij zeggen: doe maar gewoon, dan doe je gek genoeg.’
AG: Hoezo? MK: ‘Mensen als Jan Smit, Piet Veerman of ik moeten niet denken dat ze voorrang krijgen als ze bij de slager in de rij staan. Integendeel. Wij voegen onszelf achteraan.’
AG: Er is dus een kop-en-maaiveldcultuur in Volendam? MK: ‘Nee, want het wordt van je verwacht om goed je best te doen en ambitieus te zijn, maar normaal zijn is wel een vereiste. En daardoor blijf je onderdeel van de gemeenschap.’
AG: Hoe kun je dan gewoon blijven als je minister bent? MK: ‘Mijn ouders hadden allebei lagere school. Toen ik ging studeren, kwam ik natuurlijk met een grotere woordenschat thuis. Als ik dan iets zei, zeiden ze tegen me: krijgen we kapsones of zo? Kun je geen normale woorden gebruiken?’
AG: Werd je dan niet klein gehouden? MK: ‘Je positie is niet bepalend. Als je je pootjes op de grond houdt, word je niet arrogant. Als je arrogant wordt, dan denk je onterecht dat je er al bent. Ik vind het belangrijk om te blijven groeien en om steeds het beste uit mezelf te halen.’
Als je arrogant wordt, dan denk je onterecht dat je er al bent. Ik vind het belangrijk om te blijven groeien en om steeds het beste uit mezelf te halen.
AG: Politici geloven vaak erg in zichzelf. Hoe zit dat bij jou? MK: ‘Een politica moet wel in zichzelf geloven, want hoe krijg je het anders ooit voor elkaar dat mensen op je gaan stemmen. Maar het is een dun koord waar je over loopt. Als je woordvoerderslijntjes gaat uitbraken, dan word je onecht. Blijf dus uit je hart spreken en dicht bij jezelf.’
AG: Terug naar Volendam. Wat betekent je vader voor je? MK: ‘Mijn vader was een flamboyante, grote man met een stem als een misthoorn. Als die hier binnen was gekomen, dan was de ruimte vol. Iedereen kende hem ook. Leren uit boeken, zoals dat bij ons werd genoemd, was in zijn jeugd ongebruikelijk. Ik werkte als kind toe naar zesjes en slaagde dus altijd net. Hij las mijn tussenrapporten, keek me aan en zei dan: Mona, wíj blijven niet zitten, want als wij dat doen, dan gaan we bij Succes werken.’
AG: Succes? MK: ‘Dat was het lokale schoonmaakbedrijf. Ik wilde niet de rest van mijn leven in stationshallen wc’s schoonmaken. Niets ten nadele van de mensen die dat doen, want ik heb veel respect voor schoonmakers, maar ik wilde toch iets anders van mijn leven maken.’
AG: Je werd een boekenwurm. Wat gebeurde er? MK: ‘Ik was buitengewoon geïnteresseerd in van alles en nog wat, en wilde altijd meer weten. Ik ging naar de bibliotheek en leende dan het maximum aantal boeken, fictie en non-fictie. Ik las ze allemaal uit en kwam na een paar dagen weer terug om nieuwe boeken te lenen.’
AG: Op je zestiende kwam je je man tegen. Jullie zijn getrouwd en kregen vijf kinderen. Is dat zoals het hoort in Volendam? MK: ‘Nee, het is bij ons gewoon gelopen. In Volendam zijn ook echtscheidingen hoor. Mijn eigen ouders zijn op een gegeven moment ook gescheiden, maar het is mijn man en mij gelukt om bij elkaar te blijven.’
AG: Is dat niet saai? MK: ‘Mijn relatie en leven zijn absoluut niet saai. Geen dag is hetzelfde. Maar een goede relatie is werk in uitvoering. Het is echt iets waar je met zijn tweeën in moet investeren.’
Het is een dun koord waar je over loopt. Als je woordvoerderslijntjes gaat uitbraken, dan word je onecht.
AG: In Nederland zijn er veel verschillende relatievormen. Hoe kijk je daar tegenaan? MK: ‘Ik zag laatst dat iemand met zichzelf getrouwd was. Bij mij gaat dan het licht uit. Niet om het beeld van een trouwceremonie waarbij iemand de ring om zijn eigen vinger doet, maar om wat er achter zo’n uitspraak zit.’
AG: Hoe zie jij het dan? MK: ‘Een mens komt tot zijn recht in een relatie tot een ander. Op jezelf ben je niks. Ikzelf ben dochter, moeder, echtgenote, nicht, zus en vriendin van. Dat is waar het om draait.’
AG: Je hebt vijf kinderen, studeerde en ging de politiek in. Hoe combineerde je dat? MK: ‘Ik heb een gezond lichaam, een gezonde geest en heb een goede kerel getrouwd. Mijn ouders en schoonouders woonden om de hoek, en we maakten niet overal een probleem van.’
AG: Je wilde dat meer vrouwen in de top van het bedrijfsleven gingen werken. Dat lukt nog niet. Wat gaat er mis? MK: ‘De cultuur in bedrijven was niet altijd vrouwvriendelijk en vrouwen hebben de neiging niet op functies te solliciteren als ze vinden dat ze niet aan alle competenties voldoen. En ik snap ook dat je als vrouw denkt: ik wil kinderen en dat vind ik belangrijker dan vijf dagen fulltime werken.’
AG: Is fulltime werken niet beter? MK: ‘Nou, ik vraag me oprecht af of alle vrouwen in Nederland dit wel willen. Maar ik zeg er altijd bij: lieve schatten, een op de twee relaties strandt, dus blijf werken. De armoedeval na een echtscheiding is enorm.’
AG: Velen zien je als een principiële politica. Waarom? MK: ‘Dat komt omdat er grenzen zijn waar ik niet overheen ga.’
AG: Je doelt op je houding tijdens corona? MK: ‘Er werden grondrechten ingeperkt, zoals bewegingsvrijheid met een avondklok. En er werd gesproken over vaccinatiecampagnes waarbij mensen van deur tot deur zouden worden benaderd. Op een gegeven moment was het voor mij klaar.’
AG: Voelde je steun in het kabinet? MK: ‘Nee.’
AG: Je werd uiteindelijk uit het kabinet gezet. Hoe voelde dat? MK: ‘Uiteindelijk als een bevrijding. Ik mocht niet vrij spreken terwijl ik artsen, verpleegkundigen en ondernemers sprak die niet meer begrepen waar we mee bezig waren.’
AG: In de media werd je een ‘wappie’ genoemd. MK: ‘Dat deert mij niet. Ik ben getrouwd met een arts en sta aan de kant van medische ethiek en wetenschap. Maar er was een narratief waar je je aan moest houden. Als je dat niet doet, word je in een hoek gezet.’
AG: Hoe was het om bij het CDA weg te gaan? MK: ‘Vreselijk. Het was de partij van mijn vader. Ik ben 32 jaar lid geweest. Dat gaat je niet in de koude kleren zitten.’
Wat is populisme? Is populisme luisteren naar het volk? Volgens mij is dat laatste de kern van democratie.
AG: Is BBB een populistische partij? MK: ‘Wat is populisme? Is populisme luisteren naar het volk? Volgens mij is dat laatste de kern van democratie.’
AG: Je bent nu minister van wonen. Wat heb je gedaan? MK: ‘Ik heb ervoor gezorgd dat mensen een tiny house in hun tuin mogen neerzetten voor kinderen die nog thuis wonen. Ook kunnen mensen die in vakantieparken wonen daar onder voorwaarden blijven.’
AG: Ga je ook vaak het land in? MK: ‘Elke week. We hebben in tien jaar een miljoen woningen nodig. Als mensen zien dat er daadwerkelijk gebouwd wordt, geeft dat hoop.’
AG: Weinig mensen hebben zin in verkiezingen. Jij wel? MK: ‘Ik zou zeggen tegen de mensen: stem geen Wilders, want dan krijg je weer dit soort toestanden.’
AG: Wat is jouw droomkabinet? MK: ‘Dat kun je nooit van tevoren zeggen. Nederland heeft behoefte aan sociaal-rechts beleid. Mensen willen zelf verder komen en naar het hogere reiken. De overheid moet zorgen dat dat ook kan.’
Mona Keijzer (1968) werd in 2023 door de BBB naar voren geschoven als mogelijke premierskandidaat. Na de verkiezingen kreeg zij de functie van vicepremier en minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening in het kabinet-Schoof. Sinds het vertrek van de PVV uit de coalitie kreeg zij ook verantwoordelijkheden op het gebied van asiel en opvangbeleid.
