Brussel krijgt een Eigen Chrystal Palace: KANAL-Centre Pompidou

Eind november opent het KANAL – Centre Pompidou in Brussel. Precies tien maanden voor die officiële opening kreeg Avant Garde een exclusieve hard hat-tour door wat het grootste moderne kunstmuseum van Europa moet worden, in de voormalige Citroën-garage aan het Brusselse kanaal.

Het nieuwe museumcomplex beslaat circa 40.000 vierkante meter en wordt ondergebracht in een iconische fabriekshal uit de jaren dertig. Onder één dak komen vijf verdiepingen met tentoonstellingszalen, een zeven meter hoge ondergrondse galerie, auditoria voor film en performance, ateliers, publieksruimtes, cafés, winkels en een bakkerij. Op het dak verrijst een restaurant en bar met uitzicht over de stad. Grote delen van het gebouw blijven overdag vrij toegankelijk via vier entrees aan alle zijden van het gebouw. De herontwikkeling van de voormalige Citroën-fabriek wordt uitgevoerd door een internationaal architectenteam uit Zürich, Brussel en Londen, dat samenwerkt onder de naam Atelier Kanal. De industriële structuur van het gebouw blijft daarbij grotendeels intact, terwijl het complex wordt aangepast aan museale functies en hedendaags gebruik.

CHRYSTAL PALACE

De vergelijking met het Londense Crystal Palace, dat in de negentiende eeuw werd gebouwd als symbool van vooruitgang en vernieuwing, is snel gemaakt. Het Brusselse museum moet niet alleen een culturele instelling zijn, maar een aanjager van stedelijke ontwikkeling. Daarbij richt de museumleiding zich expliciet op de omgeving rond het kanaal, waaronder de aanpalende en sociaal-economisch kwetsbare wijk Molenbeek, die moet meeprofiteren van de komst van het museum.

Het openingsprogramma wordt gerealiseerd in samenwerking met het Centre Pompidou in Parijs. Een van de belangrijkste tentoonstellingen bij de opening is ‘A truly immense journey’, met meer dan 350 werken uit de collecties van Centre Pompidou, Kanal en Belgische en internationale openbare en particuliere verzamelingen. Te zien zijn onder meer werken van Henri Matisse, Alberto Giacometti, Sonia Delaunay en Wifredo Lam, naast werk van hedendaagse kunstenaars uit Brussel en andere steden.

Naast de vaste collectie vinden in het openingsseizoen meerdere solotentoonstellingen en groepsshows plaats. Ook staan er meerdere programma’s gepland op het gebied van dans, film en muziek, aangevuld met workshops en projecten die samen met Brusselse bewoners, organisaties en collectieven worden ontwikkeld.

ARCHITECTUUR

Binnen het complex krijgt ook Kanal Architecture een vaste plek. Deze afdeling huisvest voortaan de collectie van CIVA, het Brusselse archief voor architectuur, landschapsarchitectuur en stedenbouw. De openingstentoonstelling ‘Right to the city – Right to the future’ belicht de modernisering van Brussel en de ingrijpende stedelijke veranderingen in de twintigste eeuw, waaronder de herontwikkeling van de kanaalzone en het voormalige Noordkwartier.

De samenwerking krijgt extra betekenis doordat het Centre Pompidou in Parijs vanaf eind 2025 zijn publieksruimtes sluit voor een grootschalige renovatie, die naar verwachting duurt tot 2030. Het museum, geopend in 1977 en bekend om zijn hightecharchitectuur van Renzo Piano en Richard Rogers, herbergt een van ’s werelds belangrijkste collecties moderne en hedendaagse kunst, met werken van onder anderen Picasso, Kandinsky, Duchamp en Matisse, aangevuld met design, architectuur, film en performance. Al vóór de renovatieplannen werkte het Centre Pompidou aan internationale uitbreiding en samenwerking, vergelijkbaar met andere grote musea als het Louvre en het Guggenheim. Zo opende Pompidou eerder vestigingen in Metz en Málaga, loopt een langdurig samenwerkingsproject in Shanghai en werd ook het partnerschap met Brussel vastgelegd voordat de sluiting in Parijs werd aangekondigd.

Aankomende zondag lees je op AvantGarde.nl een interview met directeur Yves Goldstein van Kanal-Centre Pompidou. In de voorjaar/zomer-uitgave gaat Avant Garde uitgebreid in op de transformatie van de voormalige Citroën-garage, in gesprek met de architecten achter het project.

FOTOGRAFIE: Links en bovenaan – (voor mobiel: bovenaan en daaronder) KANAL-Centre Pompidou, Secchi Smith, daarna – Deborah El Helou.