Romeo & Juliet. Het Liefdesverhaal dat al 430 Jaar tot de Verbeelding Spreekt
Romeo en Juliet, een verhaal dat ruim 430 jaar geleden door ‘William Shakespeare’ werd geschreven en dat bij jongere generaties bekend werd door de uitvoering van ‘Baz Luhrmann’, inspireert filmmakers al even lang als het filmgenre oud is. Sinds de opkomst van de cinema is het liefdesdrama steeds opnieuw verbeeld, in uiteenlopende tijden, culturen en stijlen. In aanloop naar Valentijnsdag: veertien opvallende, geliefde en soms ronduit bizarre filmvertolkingen van het beroemdste liefdesverhaal uit de wereldliteratuur.
STOMME FILM
De filmgeschiedenis van Romeo en Julia begint vroeg. In 1908 verschijnt ‘Romeo and Juliet’, een korte stomme film van enkele minuten, geproduceerd door Pathé in Frankrijk. De film werd vertoond in bioscopen door heel Europa. Namen van acteurs zijn niet overgeleverd, wat gebruikelijk is voor vroege cinema. In 1916 volgt in Italië ‘Giulietta e Romeo’, geregisseerd door Ugo Falena. Het is een van de eerste langere speelfilms gebaseerd op Shakespeare. De film wordt uitgebracht in Italiaanse bioscopen en geldt als een serieuze poging om toneelklassiekers naar het witte doek te vertalen. Hollywood maakt in 1936 van Romeo en Julia een prestigeproject. Regisseur George Cukor brengt ‘Romeo and Juliet’ uit met Norma Shearer en Leslie Howard in de hoofdrollen. De film wordt internationaal uitgebracht en gepresenteerd als literair hoogstaand drama. Recensenten prijzen de productie en de trouw aan de tekst, maar uiten ook kritiek op de volwassen leeftijd van de hoofdrolspelers.
OSCAR-GARANTIE
Een beslissend nieuw hoofdstuk volgt in 1968 met ‘Romeo and Juliet’ van Franco Zeffirelli. De jonge acteurs Leonard Whiting en Olivia Hussey geven het verhaal een ongekende frisheid. De film wordt wereldwijd een groot succes, wint Oscars voor kostuumontwerp en camerawerk en groeit uit tot de versie die jarenlang op scholen wordt vertoond. Voor Whiting en Hussey blijft deze film hun bekendste werk.
In 1961 wordt het verhaal losgezongen van Verona met ‘West Side Story’. Romeo en Julia worden Tony en Maria, rivaliteit speelt zich af tussen straatbendes in New York. De film wint tien Oscars en wordt gezien als een van de belangrijkste musicals ooit. In 2021 verschijnt een nieuwe versie, geregisseerd door Steven Spielberg, met een jongere cast en een realistischere benadering van het verhaal.
In 1978 verschijnt in Japan een animatiefilm gebaseerd op Romeo en Julia. De productie richt zich op een jong publiek en laat zien dat het verhaal ook buiten live-action blijft werken. Het is een vroege aanwijzing dat Shakespeare’s tragedie niet aan één vorm gebonden is.
Een radicale herinterpretatie volgt in 1996 met ‘Romeo + Juliet’, geregisseerd door Baz Luhrmann. Leonardo DiCaprio en Claire Danes spelen de geliefden in een moderne, chaotische stad vol wapens en neonlichten. De originele Shakespeare-dialogen blijven grotendeels intact. De film wordt een kassucces en groeit uit tot een cultureel ijkpunt. Luhrmann herhaalt deze uitbundige stijl later in films als ‘Moulin Rouge!’ en ‘The Great Gatsby’.
CHINESE POLITIEMAN
Datzelfde jaar verschijnt ‘Tromeo and Juliet’, een onafhankelijke cultfilm van Troma Entertainment. Het verhaal speelt zich af in het hedendaagse New York en wordt verteld met extreme humor, geweld en provocatie. Romeo en Julia zijn hier buitenstaanders in een wereld vol groteske figuren. De film draait vooral op festivals en in nachtvoorstellingen en wijkt inhoudelijk sterk af van Shakespeare.
In 2000 volgt ‘Romeo Must Die’. Jet Li speelt een Chinese ex-politieagent die verwikkeld raakt in een dodelijk conflict tussen twee misdaadfamilies in Oakland. Het liefdesverhaal ontstaat tussen de kinderen van rivaliserende clans. Jet Li is op dat moment wereldwijd bekend van kungfufilms als ‘Once Upon a Time in China’ en ‘Hero’. De film combineert actie, vechtsporten en romantiek en trekt een breed publiek.
TUINKABOUTERS EN INDIASE GANGS
Ook animatie blijft het verhaal heruitvinden. In 2011 verschijnt ‘Gnomeo & Juliet’, waarin tuinkabouters de hoofdrollen spelen. De film krijgt een luchtige toon en bereikt vooral een jong publiek, wat opnieuw laat zien dat het verhaal niet slijt. In 2013 verschijnt een nieuwe traditionele verfilming onder regie van Carlo Carlei. Hailee Steinfeld speelt Julia. Carlei, bekend van historische drama’s, kiest voor een klassieke aanpak met aandacht voor tekst en kostuums. De film wordt internationaal uitgebracht en gematigd ontvangen. Datzelfde jaar verschijnt in India ‘Ram-Leela’, een Bollywoodbewerking met muziek en dans, die in eigen land veel publiek trekt en meerdere prijzen wint.
Ook in de toekomst blijven nieuwe film- en streamingprojecten rond Romeo en Julia verschijnen. Makers keren telkens terug naar een verhaal waarvan de afloop bekend is, maar waarvan de vorm steeds opnieuw kan veranderen. Dat blijkt al meer dan een eeuw lang genoeg reden om opnieuw naar de bioscoop te gaan.
