De Manor van Mayer – Tijd, Tabak en een Cultureel Clubgevoel
Het historische pand van Nico Mayer aan de Nes in Amsterdam is een van de meest inspirerende plekken in Amsterdam. Het historische tabakpand biedt onderdak aan cultureel gezelschap TenClub. De rijke inrichting doet denken aan voorbije ‘zilveren’ tijden toen hier een kapitaal verdiend werd met handel in tabak.
Het moet hier houtig en aards geroken hebben, en zoet af en toe. Naar verse tabak, aangevoerd uit de koloniën in het Verre Oosten. De ‘Mayer Manor’ aan de Amsterdamse Nes werd aan het begin van de twintigste eeuw opgetuigd om kostbare rookwaar op te slaan, maar er was ook een handelsfirma gevestigd. Mensen schreeuwden er, en zwaaiden er driftig met formulieren – alles voor de beste prijs. Het pand aan de smalle doorgang in het centrum van de hoofdstad, moet bovenal tot ieders verbeelding gesproken hebben, vanaf het eerste moment van binnentreden. De eerste eigenaar Nico Mayer investeerde een vermogen om te laten zien dat het de tabakhandel, en bovenal ook hemzelf, voor de wind ging. Je moest als bezoeker alleen even door de penetrante tabakswalm heen zien te bijten.
SLUIPROUTE
Het historische gebouw is een herinnering aan een oplevering van de Amsterdamse economie na krap 200 jaar stilstand, in het bijzonder door (oneerlijke) handel met Indië. In die zogenoemde zilveren 19e eeuw werd zoveel verdiend met koffie, thee, suiker en tabak dat we in een paar jaar hele nieuwe wijken konden aanleggen, en bouwvallige herenhuizen uit de voorbije ‘gouden tijd’ konden vervangen door nieuwe kapitale woningen. Eén daarvan: het pand van Mayer.
De Nes was eeuwenlang een handige sluiproute geweest van de Dam naar het Muntplein – evenwijdig aan het Rokin toen daar nog een breed kanaal lag met drukke handelsschepen. Eind negentiende eeuw was het niet de meest aantrekkelijke plek: aan de Nes lagen toen nog slechts de resten van katholieke kloosters voor het nabijgelegen ‘Mirakel van Amsterdam’. Maar niet voor lang, snel zouden de laatste muren, gewelven en zuilen van de historische godshuizen, gesloopt worden voor de rijke tabakspanden. Voor Mayer’s bouwwerk, gingen als een van de laatste nieuwe projecten in de straat, in 1908 de palen de grond in.
LEVENSTHEATER
Tegenwoordig biedt de Manor van Mayer onderdak aan TenClub: een kleurrijk gezelschap van ‘kunstenaars, denkers en andere geesten’ die samen een steeds wisselend programma samenstellen. Zo worden er, evenals in de aanpalende panden, intieme jazzconcerten, voorstellingen en soirees georganiseerd. Alles in het teken van ‘het levenstheater’: de beleving van cultuur door het actief te creëren.
Waar de rest van Amsterdam overgeleverd lijkt aan de commercie- aan beton en omzetten is de intentie van TenClub en de sfeer in het gebouw een verademing – om niet te zeggen: een inspiratiebron.
Oprichter van TenClub Jochem Janssen en antiekhandelaar Bas Jonker zijn verantwoordelijk voor het interieur dat nog het meest als een mix van barok en deco omschreven kan worden. Het pand heeft enkele grote kamers op de begane grond die zo veel als mogelijk in oude sfeer zijn teruggebracht. In de kelder zijn een danszaal, een antieke kapperszaak en badruimten ingericht. Bezoekers lopen vandaag de dag via een smalle houten trap omhoog – naar een kleine zitkamer met een prachtige antieke 19e-eeuwse Erard-vleugel op de eerste verdieping. Nog verder naar boven, op zolder, is het slaapvertrek van de tabakshandelaren ingericht met een authentiek bed, een koperen badkuip en een groot aantal klassieke vondsten.
Dat niet alles authentiek is, of ook maar historisch – deert niet. Er is over iedere hoek, ieder kunstvoorwerp en meubelstuk nagedacht, zoveel is duidelijk. En daarmee slaagt de Amsterdamse schatkamer er in wat nergens anders mogelijk lijkt: het terugbrengen van sferen uit voorbije tijden. Het enige wat nog lijkt te missen, is de stank van versgedraaide sigaren en de handelaren die het aan de man proberen te krijgen.
