IBASHO belicht Eikoh Hosoe als Fotograaf én Leermeester

Dit najaar wijdt de Antwerpse galerie IBASHO een overzichtstentoonstelling aan Eikoh Hosoe, een van de pioniers van de naoorlogse Japanse fotografie. In ‘SENSEI’ staan vier series centraal waarin zijn samenwerking met schrijvers, dansers en andere kunstenaars bepalend was voor het uiteindelijke beeld. Tegelijkertijd besteedt de galerie aandacht aan Hosoe als docent en mentor van een volgende generatie fotografen.

Hosoe, die in 2024 overleed, behoorde tot een generatie Japanse fotografen die zich vanaf de jaren vijftig afzette tegen het toen dominante documentaire realisme. In 1959 richtte hij samen met onder anderen Shōmei Tōmatsu, Kikuji Kawada en Ikkō Narahara het onafhankelijke collectief VIVO op. De fotografen deelden een kantoor en donkere kamer, maar ontwikkelden ieder een eigen praktijk. Hosoe zocht daarbij nadrukkelijk de samenwerking met kunstenaars buiten de fotografie. Hij werkte met schrijvers, dansers en acteurs en had contact met kunstenaars als Yayoi Kusama.
Een van zijn bekendste samenwerkingen was die met schrijver Yukio Mishima. Voor ‘Ordeal by Roses’, gemaakt tussen 1961 en 1962, fotografeerde Hosoe hem grotendeels in zijn eigen huis. De zorgvuldig opgebouwde scènes draaien om het lichaam van Mishima en behandelen thema’s als erotiek, ritueel en sterfelijkheid. De reeks verscheen in 1963 voor het eerst als boek onder de titel ‘Killed by Roses’ en groeide uit tot een van de bekendste Japanse fotoboeken uit de naoorlogse periode.

Een heel andere samenwerking ontstond met Tatsumi Hijikata, de grondlegger van ‘butoh’, een radicale Japanse dansvorm. Voor ‘Kamaitachi’ reisden Hosoe en Hijikata tussen 1965 en 1968 naar Akita in het noorden van Japan, een streek waarmee beiden een persoonlijke band hadden. Hijikata verschijnt er tussen bewoners, kinderen en het landschap als een soms speelse, soms onheilspellende figuur. De titel verwijst naar de ‘kamaitachi’, een wezen uit de Japanse folklore dat zijn slachtoffers volgens de overlevering met sikkelvormige klauwen verwondt.
In ‘Embrace’, uit 1969 en 1970, richt Hosoe zich volledig op het menselijk lichaam. Mannelijke en vrouwelijke naakten zijn van zo dichtbij gefotografeerd dat individuele identiteit vrijwel verdwijnt. Huid, armen, benen en schaduwen worden onderdelen van sterk grafische composities waarin de fysieke verhouding tussen twee lichamen centraal staat.

Mannelijke en vrouwelijke naakten zijn van zo dichtbij gefotografeerd dat individuele identiteit vrijwel verdwijnt.

De vierde serie, ‘Simmon: A Private Landscape’, ontstond begin jaren zeventig rond acteur Simmon Yotsuya, bekend om zijn vrouwelijke rollen bij het Tokyo’s Situation Theater. Hosoe volgde hem in verschillende omgevingen en maakte een intiemer portret dan in zijn sterk geënsceneerde werk met Mishima en Hijikata. De foto’s werden in de jaren zeventig gemaakt, maar verschenen pas in 2012 als boek. De titel ‘SENSEI’ verwijst ook naar Hosoe’s betekenis als docent. In 1974 was hij samen met onder anderen Shōmei Tōmatsu en Daidō Moriyama medeoprichter van de Workshop School of Photography. Vanaf 1975 doceerde hij aan het Tokyo College of Photography, waar hij later emeritus hoogleraar werd. Een van zijn leerlingen was Hitoshi Fugo, van wie IBASHO gelijktijdig werk toont. In 1995 werd Hosoe bovendien de eerste directeur van het Kiyosato Museum of Photographic Arts.
‘SENSEI’ opent op zaterdag 31 oktober bij IBASHO in Antwerpen en is te zien tot en met 20 december 2026. De vier geselecteerde series laten vooral zien hoe belangrijk samenwerking binnen Hosoe’s fotografie was. De mensen voor zijn camera waren geen modellen die alleen een rol kregen toebedeeld, maar kunstenaars met wie hij het beeld gezamenlijk ontwikkelde.

FOTOGRAFIE: Barakai 6, Eikoh Hosoe. IBASHO | Embrace 59, Eikoh Hosoe. IBASHO | Barakai 5, Eikoh Hosoe, IBASHO | Met dank aan: Natasja Wielandt, Colabburo
shop