Een ruimte kan kloppen zonder dat je precies weet waarom. Je blijft er langer, beweegt er anders, voelt je er op je gemak. Vaak heeft dat minder met meubels te maken dan je denkt, en meer met hoe licht zich door de ruimte verspreidt. Erwan Bouroullec houdt zich precies daarmee bezig. De Franse ontwerper, bekend om zijn werk op het snijvlak van meubels, objecten en interieurs, kijkt niet naar lampen als losse producten, maar naar hun effect. Samen met Flos, het Italiaanse designmerk dat wereldwijd bekendstaat om verlichting, ontwikkelde hij Maap: een wandvullend lichtproject dat zich vormt naar de ruimte, en niet andersom.
Avant Garde (AG): “Wanneer is voor jou licht goed?”
Erwan Bouroullec (EB): “Dat heeft vooral te maken met de opbouw. Eén lamp in een ruimte geeft vaak een vlak resultaat. Pas als je meerdere lichtbronnen combineert, ontstaat er diepte. Vergelijk het met muziek: pas als je meerdere instrumenten samen hoort, ontstaat een geheel. Mensen merken dat niet altijd bewust, maar ze voelen het wel.”
AG: “Eén lamp maakt nog geen goed licht…”
EB: “Eén losse lamp is zelden genoeg om een ruimte goed te verlichten.”
AG: “Hoe dat zo?”
EB: “In een interieur werkt alles samen, en dat geldt ook voor het gebruik van licht. Als ontwerper probeer ik niet alleen een mooie lamp te maken, maar te begrijpen wat een ruimte nodig heeft en hoe licht daarin een rol speelt. Soms speelt een lamp als object nauwelijks een rol, maar bepaalt die wel in belangrijke mate hoe een ruimte aanvoelt. De rol zit dan in het effect en veel minder in het ontwerp van het object. Veel ontwerpers richten zich vooral op dat tweede.”

AG: “Licht uit, spot aan…”
EB: “Nou…”
AG: “Liever niet?”
EB: “Ik geef de voorkeur aan zacht, verspreid licht. Dat ligt dichter bij daglicht. Buiten heb je ook geen enkele lichtbron die alles bepaalt. Ik probeer dat natuurlijke gevoel naar binnen te halen.”
Zacht licht nodigt juist uit om te blijven.
AG: “En toch geef je in je ontwerpen de voorkeur aan ‘lichtheid’. Wat bedoel je daar dan mee?”
EB: “Ik bedoel vooral dat ik vind dat objecten niet dominant moeten zijn. Alles in een interieur moet wat mij betreft onderdeel worden van de ruimte, in plaats van die te bepalen. Licht zelf kan dat goed, omdat het aanwezig is zonder op de voorgrond te treden.”
AG: “Tegenwoordig zie je in heel veel ontwerpen dat ze door gebruikers aan te passen zijn. Worden we allemaal een beetje een designer…”
EB: “Ik vind het belangrijk dat gebruikers ontwerpen begrijpen. Als je ziet hoe iets in elkaar zit, durf je het aan te passen. Dat maakt het persoonlijker en zorgt ervoor dat het beter aansluit op de ruimte. Je krijgt er een band mee en gebruikt het langer. Dat is op zich toch ook een hele duurzame gedachte, vind je niet?”
AG: “Heeft het gebruik van licht invloed op ons gedrag?”
EB: “Absoluut, en meer dan je denkt. In een ruimte met fel en direct licht blijven mensen vaak korter omdat het minder ontspannen aanvoelt. Zacht licht nodigt juist uit om te blijven. Dat zie je in restaurants, maar ook in kantoren en woningen.”



AG: “Wat mogen we de komende jaren van jou verwachten? Heb je een ontwerp voor een lamp die je nog graag zou willen produceren?”
EB: “Nou, ik probeer eigenlijk steeds minder materiaal te gebruiken en minder nadruk op het object zelf te leggen. Dat vraagt samenwerking met verschillende partijen, van fabrikanten tot ingenieurs. Samen maak je iets dat groter is dan één idee. Uiteindelijk gaat het niet om de lamp, maar om wat er in de ruimte gebeurt.”
Uiteindelijk gaat het niet om de lamp, maar om wat er in de ruimte gebeurt.
Bouroullec en Flos
Erwan Bouroullec werkt al 25 jaar op het snijvlak van meubelontwerp en ruimtelijke toepassingen. Hij werd bekend door zijn samenwerking met zijn broer Ronan, maar werkt inmiddels zelfstandig vanuit Parijs. Zijn ontwerpen richten zich niet op losse objecten, maar op hoe die zich gedragen binnen een ruimte. Voor het Italiaanse merk Flos ontwierp hij Maap, een wandvullend lichtvlak dat zich aanpast aan de omgeving. De constructie bestaat uit een ultralichte Tyvek-omhulling die door de gebruiker wordt gevormd en met magnetische elementen op zijn plaats blijft. Het licht verspreidt zich niet vanuit één punt, maar over het volledige oppervlak, waardoor een zachte, gelijkmatige gloed ontstaat.
Beeld: Santi Caleca (openingsfoto), Valentino Bianchi, Erwan Bouroullec | Met dank aan FLOS














